شبکه کانال هوا در ساختمانهای بزرگ، کارخانهها، مراکز تجاری، بیمارستانها و تأسیسات صنعتی از بخشهای مختلف ساختمان عبور میکند. همین ویژگی که در شرایط عادی امکان انتقال و توزیع هوا را فراهم میکند، در زمان آتشسوزی میتواند به یک مسیر بالقوه برای انتقال حرارت، شعله و دود میان بخشهای مختلف ساختمان تبدیل شود.
برای کاهش این خطر از تجهیزاتی مانند دمپر ضد حریق یا Fire Damper استفاده میشود. دمپر ضد حریق در نقاط مشخصی از شبکه HVAC نصب میشود و در شرایط آتشسوزی با بسته شدن مسیر کانال، به حفظ جداسازی حریق میان فضاها کمک میکند. UL نیز Fire Damper را تجهیزی معرفی میکند که با تشخیص حرارت بهصورت خودکار بسته میشود و در محل عبور کانال از جداکنندههای مقاوم در برابر حریق مورد استفاده قرار میگیرد.
اما یک نکته مهم وجود دارد: دمپر ضد حریق معمولی الزاماً برای کنترل نشت دود طراحی نشده است. در پروژههایی که جلوگیری از انتقال دود نیز الزام طراحی است، ممکن است به Smoke Damper یا دمپر ترکیبی Fire/Smoke نیاز باشد.
در این مقاله بررسی میکنیم دمپر ضد حریق چیست، چگونه عمل میکند، در کدام بخش سیستم تهویه نصب میشود و چه تفاوتی با دمپر دود و دمپرهای معمولی HVAC دارد.
دمپر ضد حریق چیست؟
دمپر ضد حریق تجهیزی ایمنی است که در مسیر کانالهای هوا و در محلهای مشخص طراحی نصب میشود تا در زمان آتشسوزی مسیر عبور هوا و شعله از یک بخش ساختمان به بخش دیگر محدود شود.
در شرایط عادی، تیغههای دمپر معمولاً باز هستند و هوا میتواند از کانال عبور کند.
اما زمانی که شرایط حریق ایجاد شود، مکانیزم دمپر فعال شده و پرهها بسته میشوند.
مسیر ساده عملکرد را میتوان به شکل زیر تصور کرد:
شرایط عادی → دمپر باز → عبور هوا
وقوع حریق و فعال شدن مکانیزم → بسته شدن دمپر → محدود شدن مسیر انتقال حریق
Fire Damperها معمولاً در محلهایی کاربرد دارند که کانال یا بازشوی انتقال هوا از دیوار، مانع حریق، پارتیشن مقاوم یا برخی مجموعههای افقی دارای درجه مقاومت حریق عبور میکند. محل دقیق و الزام استفاده از آن باید براساس ضوابط و طراحی حریق پروژه تعیین شود.
برای آشنایی با ساختار این نوع تجهیز میتوان مشخصات دمپر ضد حریق آرناونت را نیز بررسی کرد.
چرا کانال هوا میتواند در گسترش حریق نقش داشته باشد؟
در یک ساختمان بزرگ، شبکه کانال ممکن است چندین اتاق، طبقه یا فضای مستقل را به یکدیگر متصل کند.
فرض کنید کانال از دیواری عبور کرده است که هدف آن محدود نگه داشتن حریق در یک بخش ساختمان است.
اگر محل عبور کانال بدون حفاظت مناسب باقی بماند، این بازشو میتواند پیوستگی جداکننده مقاوم در برابر حریق را مختل کند.
در شرایط آتشسوزی امکان انتقال:
- شعله
- هوای بسیار گرم
- محصولات احتراق
- و بسته به نوع سیستم، دود
از مسیرهای تأسیساتی وجود دارد.
ایده اصلی استفاده از Fire Damper این است که دهانه ایجادشده برای عبور سیستم HVAC در شرایط حریق بسته شود و نقش جداسازی حریق تا حد مورد انتظار سیستم حفظ شود. UL نیز دمپرهای حریق را بخشی از رویکرد حفاظت غیرفعال حریق و محافظت از بازشوهای HVAC در مجموعههای دارای مقاومت حریق میداند.
دمپر ضد حریق چگونه کار میکند؟
مکانیزم عملکرد به نوع و طراحی محصول بستگی دارد، اما در بسیاری از Fire Damperهای متداول از مکانیزم حرارتی استفاده میشود.
دمپر در حالت عادی باز میماند.
زمانی که دمای اطراف دمپر به محدوده عملکرد مشخصشده محصول برسد، مکانیزم حرارتی فعال میشود و اجازه بسته شدن تیغهها را میدهد.
پس از بسته شدن، مسیر کانال محدود یا مسدود میشود.
بنابراین عملکرد دمپر را میتوان در سه مرحله خلاصه کرد:
مرحله اول: شرایط عادی
پرههای دمپر باز هستند و سیستم HVAC به کار خود ادامه میدهد.
مرحله دوم: تشخیص شرایط حرارتی
مکانیزم حرارتی دمپر به افزایش دما واکنش نشان میدهد.
مرحله سوم: بسته شدن مسیر
تیغهها بسته شده و مسیر عبور کانال در نقطه محافظتشده محدود میشود.
نحوه دقیق فعالشدن، دمای عملکرد، جهت نصب و شرایط مجاز هر Fire Damper به مدل و گواهی همان محصول وابسته است و نباید برای همه دمپرها یک عدد یا مکانیزم ثابت فرض شود.
فیوز حرارتی یا Fusible Link چیست؟
در بسیاری از دمپرهای ضد حریق سنتی از لینک یا فیوز حرارتی استفاده میشود.
در شرایط عادی این قطعه مکانیزم دمپر را در وضعیت باز نگه میدارد.
با رسیدن دما به محدوده طراحیشده، لینک حرارتی آزاد شده و مکانیزم بسته شدن دمپر فعال میشود.
نکته مهم این است که دمای عملکرد باید براساس مشخصات محصول و طراحی پروژه بررسی شود؛ انتخاب یک دمای ثابت برای تمام Fire Damperها روش درستی نیست. صفحه محصول دمپر آتش ترکان نیز به استفاده از Fusible Link یا عملگر الکتریکی بر اساس نیاز پروژه اشاره میکند.
آیا دمپر ضد حریق دود را هم متوقف میکند؟
اینجا یکی از مهمترین تفاوتهای فنی وجود دارد.
Fire Damper و Smoke Damper یک محصول واحد نیستند.
Fire Damper اساساً برای محدود کردن گسترش حریق از مسیر کانال و بازشوهای HVAC طراحی میشود. در مقابل Smoke Damper برای محدود کردن حرکت دود طراحی شده و دارای الزامات مربوط به نشت هوا و عملکرد کنترلی است.
بنابراین اگر پروژه به کنترل هر دو مورد نیاز داشته باشد، ممکن است از Combination Fire/Smoke Damper استفاده شود.
این محصول عملکرد هر دو گروه را با هم ترکیب میکند.
به بیان ساده:
- Fire Damper: تمرکز روی جلوگیری از گسترش آتش
- Smoke Damper: تمرکز روی محدود کردن حرکت دود
- Fire/Smoke Damper: کنترل هر دو موضوع
UL برای Fire Damper استاندارد UL 555 و برای Smoke Damper استاندارد UL 555S را معرفی میکند؛ دمپرهای ترکیبی Fire/Smoke باید الزامات مرتبط با هر دو عملکرد را برآورده کنند.
چرا دود در حریق اهمیت زیادی دارد؟
در زمان آتشسوزی تنها شعله یک خطر نیست.
دود و محصولات احتراق میتوانند از طریق راهروها، شفتها، بازشوها و سیستمهای مکانیکی در ساختمان جابهجا شوند.
به همین دلیل سیستم ایمنی حریق یک ساختمان معمولاً مجموعهای از تجهیزات مختلف است:
- سیستم اعلام حریق
- دتکتورها
- سیستم اطفای حریق
- Fire Damper
- Smoke Damper
- سیستم کنترل دود
- فنهای تخلیه یا فشار مثبت
- درهای مقاوم حریق
این تجهیزات باید براساس سناریوی حریق پروژه با یکدیگر هماهنگ شوند.
برای نمونه، در پروژههای صنعتی بزرگ ممکن است طراحی سیستم اعلام و اطفای حریق در کنار زیرساختهای مکانیکی و تهویه مورد بررسی قرار گیرد.
تفاوت دمپر ضد حریق با دمپر معمولی چیست؟
دمپرهای معمولی HVAC عمدتاً برای کنترل جریان هوا استفاده میشوند.
برای مثال دمپر دستی یا موتوری میتواند:
- دبی هوا را تنظیم کند.
- یک شاخه را باز یا بسته کند.
- سیستم را بالانس کند.
- هوای تازه را کنترل کند.
اما دمپر ضد حریق یک تجهیز ایمنی حریق است.
بنابراین نباید تصور کرد هر دمپر موتوری یا دمپر فلزی مقاومی میتواند جایگزین Fire Damper شود.
در پروژههایی که گواهی یا استاندارد مشخص الزام شده است، محصول باید دقیقاً دارای مشخصات و تأییدیه مورد نیاز طراحی باشد. UL نیز تأکید میکند انتخاب دمپر باید بر اساس نوع مجموعه ساختمانی، درجه حفاظت حریق، موقعیت نصب، ابعاد، فشار و شرایط جریان انجام شود.
دمپر ضد حریق کجا نصب میشود؟
محل نصب دقیق به کد، طراحی حریق و معماری ساختمان بستگی دارد.
اما بهطور کلی Fire Damperها در محلهایی بررسی میشوند که کانال یا بازشوی انتقال هوا از یک جداکننده دارای مقاومت حریق عبور میکند.
نمونههایی از این نقاط عبارتاند از:
- عبور کانال از Fire Wall
- عبور از Fire Barrier
- برخی Fire Partitionها
- برخی مجموعههای افقی مقاوم در برابر حریق
- شفتهای تأسیساتی
- نقاط مشخصشده در نقشههای Fire & Life Safety
UL نیز کاربرد Fire Damper را در محل عبور کانالها و Air Transfer Openingها از دیوارها، موانع حریق، پارتیشنها، مجموعههای افقی و محفظههای شفت توضیح میدهد.
Fire Damper استاتیک چیست؟
Fire Damperها از نظر شرایط عملکرد سیستم HVAC میتوانند به دو گروه مهم تقسیم شوند:
Static Fire Damper
و
Dynamic Fire Damper
مدل استاتیک برای شرایطی طراحی میشود که سیستم تهویه هنگام وقوع آتشسوزی خاموش شده و جریان هوا در کانال متوقف میشود.
در این شرایط دمپر لازم نیست در برابر جریان فعال فن بسته شود.
Dynamic Fire Damper چیست؟
در برخی سیستمها ممکن است فن هنگام وقوع حریق همچنان فعال باشد.
در نتیجه هنگام بسته شدن دمپر، جریان و فشار هوا همچنان در کانال وجود دارد.
در چنین شرایطی باید Dynamic Fire Damper متناسب با سرعت جریان و فشار سیستم انتخاب شود.
UL توضیح میدهد دمپر Dynamic برای شرایطی طراحی میشود که هنگام حادثه، فشار و جریان ایجادشده توسط فن همچنان وجود دارد؛ بنابراین این محصولات دارای محدودیتها و ریتینگهای مربوط به سرعت هوا و فشار هستند.
این تفاوت نشان میدهد انتخاب Fire Damper صرفاً با گفتن ابعاد کانال کافی نیست.
چرا انتخاب Static یا Dynamic مهم است؟
فرض کنید در یک پروژه طبق سناریوی حریق، هواساز بلافاصله خاموش میشود.
شرایط این سیستم با پروژهای که فن بخشی از سیستم کنترل دود است و هنگام حادثه باید به کار ادامه دهد، کاملاً متفاوت خواهد بود.
در پروژه دوم، دمپر باید بتواند در شرایط وجود جریان هوا عمل کند.
بنابراین یکی از اطلاعات مهم برای انتخاب محصول این است:
آیا هنگام حریق فن خاموش میشود یا همچنان کار میکند؟
این موضوع باید از سناریوی کنترل و نقشههای حریق مشخص شود.
دمپر ترکیبی Fire/Smoke چگونه عمل میکند؟
Combination Fire/Smoke Damper زمانی استفاده میشود که علاوه بر مقاومت در برابر انتقال حریق، محدود کردن نشت و حرکت دود نیز مورد نیاز باشد.
این نوع دمپر معمولاً دارای عملگر الکتریکی یا پنوماتیکی است و میتواند براساس سیستم تشخیص و کنترل فرمان بگیرد. UL دمپرهای ترکیبی را تجهیزاتی معرفی میکند که هم استانداردهای مربوط به Fire Damper و هم Smoke Damper را پوشش میدهند.
در نتیجه اگر در مشخصات پروژه «Fire/Smoke Damper» ذکر شده باشد، نمیتوان آن را بدون بررسی با یک Fire Damper ساده جایگزین کرد.
ارتباط دمپر با سیستم اعلام حریق
در مدلهای موتوری و سیستمهای کنترل دود، دمپر میتواند بخشی از سناریوی کلی Fire Alarm و HVAC باشد.
برای مثال ممکن است پس از دریافت سیگنال حریق:
- بعضی فنها خاموش شوند.
- بعضی فنهای کنترل دود روشن شوند.
- برخی دمپرها بسته شوند.
- برخی Smoke Damperها تغییر وضعیت دهند.
- سیستم فشار مثبت راهپله فعال شود.
منطق دقیق این عملکردها به طراحی پروژه بستگی دارد.
به همین دلیل سیستم اعلام حریق و سیستم HVAC نباید بدون هماهنگی با یکدیگر طراحی شوند.
دمپر ضد حریق در هواساز چه نقشی دارد؟
Fire Damper الزاماً در خود هواساز نصب نمیشود؛ محل اصلی آن بر اساس نقطه عبور شبکه از جداکنندههای دارای الزامات حریق تعیین میشود.
با این حال کانالهای رفت و برگشت هواساز ممکن است از چندین زون حریق عبور کنند.
در این شرایط در نقاط مشخصشده طراحی باید حفاظت مناسب ایجاد شود.
بنابراین هنگام بررسی نقشه هواساز تنها خود AHU مهم نیست؛ کل مسیر کانال تا فضاهای مختلف ساختمان باید بررسی شود.
دمپر ضد حریق در کارخانهها و سولههای صنعتی
ساختمانهای صنعتی معمولاً دارای شبکه گستردهای از:
- کانال تهویه
- کانال اگزاست
- شفتهای تأسیسات
- اتاقهای برق
- اتاق تجهیزات
- سالنهای تولید
- انبارها
هستند.
اگر این فضاها دارای زونبندی حریق باشند، عبور سیستم تهویه از مرز زونها باید در طراحی ایمنی بررسی شود.
دمپر ضد حریق میتواند یکی از تجهیزات مورد استفاده برای حفاظت از این بازشوها باشد.
البته نوع محصول باید متناسب با شرایط صنعتی، دما، خوردگی، ابعاد کانال و الزامات پروژه انتخاب شود.
دمپر ضد حریق بیمارستان چه تفاوتی دارد؟
بیمارستانها و مراکز درمانی دارای شرایط حساستری هستند؛ زیرا کنترل دود، جداسازی بخشهای ساختمان و نحوه تخلیه افراد اهمیت بسیار بالایی دارد.
در چنین پروژههایی ممکن است علاوه بر Fire Damper از Smoke Damper و Combination Fire/Smoke Damper نیز استفاده شود.
نوع و محل تجهیزات باید مستقیماً مطابق طراحی و ضوابط مربوط به همان پروژه تعیین شود و نمیتوان یک نسخه عمومی برای همه بیمارستانها پیشنهاد کرد.
آیا دمپر ضد حریق همیشه موتوری است؟
خیر.
Fire Damper میتواند بسته به نوع طراحی مکانیزمهای متفاوتی داشته باشد.
برخی مدلها با مکانیزم حرارتی و بدون موتور کار میکنند.
مدلهای دیگری ممکن است دارای اکچویتور باشند، بهخصوص در کاربردهای ترکیبی Fire/Smoke یا سیستمهایی که کنترل و بازنشانی از راه دور مورد نیاز است.
صفحه دمپر آتش ترکان نیز به مدلهای دارای فیوز حرارتی و عملگر الکتریکی بر اساس نیاز پروژه اشاره میکند.
چرا ابعاد دمپر اهمیت دارد؟
Fire Damper باید با ابعاد واقعی بازشو و مشخصات سیستم هماهنگ باشد.
اما موضوع فقط طول و عرض نیست.
در محصولات دارای گواهی، مواردی مانند:
- حداکثر ابعاد مجاز
- جهت نصب
- ساختار دیوار یا کف
- نوع مونتاژ
- درجه حفاظت حریق
ممکن است بخشی از شرایط Listing باشند.
به همین دلیل افزایش یا کاهش خودسرانه ابعاد محصول نسبت به مشخصات تأییدشده میتواند قابل قبول نباشد.
جهت نصب دمپر ضد حریق
بعضی Fire Damperها فقط برای نصب عمودی، بعضی برای نصب افقی و برخی برای شرایط مشخص دیگری تأیید شدهاند.
UL تأکید میکند Listing هر دمپر شامل جزئیاتی مانند جهت نصب عمودی یا افقی است.
بنابراین محصولی که برای نصب روی دیوار انتخاب شده الزاماً قابل استفاده در کف یا سقف نیست.
راهنمای نصب سازنده باید دقیقاً رعایت شود.
Sleeve یا غلاف دمپر چیست؟
در بسیاری از نصبها Fire Damper به همراه ساختار یا Sleeve مشخصی در محل عبور کانال اجرا میشود.
نحوه نصب Sleeve، اتصال کانال و فاصلههای مورد نیاز باید مطابق جزئیات همان سیستم باشد.
این بخش اهمیت زیادی دارد زیرا عملکرد Fire Damper فقط به خود پرهها وابسته نیست؛ شیوه نصب محصول در مجموعه دیوار یا کف نیز بخشی از عملکرد سیستم حفاظت حریق است.
چرا نباید دمپر را به دیوار به شکل دلخواه ثابت کرد؟
سیستمهای مقاوم حریق هنگام افزایش شدید دما ممکن است تغییر شکل یا انبساط داشته باشند.
جزئیات نصب Fire Damper با در نظر گرفتن رفتار مجموعه در شرایط حریق طراحی و آزمایش میشود.
بنابراین جوشکاری، پیچکاری یا تغییر اتصال برخلاف دستورالعمل سازنده میتواند عملکرد سیستم را تغییر دهد.
در محصولات دارای گواهی، نصب باید مطابق دستورالعمل مشخصشده انجام شود.
دریچه بازدید Fire Damper چرا مهم است؟
پس از نصب، دمپر باید قابل بازرسی و تست باشد.
اگر Fire Damper در سقف یا شفتی نصب شود که هیچ راه دسترسی به آن وجود ندارد، نگهداری و تست آینده بسیار دشوار خواهد شد.
در طراحی سیستم باید فضای مناسب برای دسترسی به مکانیزم، فیوز، موتور یا بخشهای سرویسپذیر در نظر گرفته شود.
مدارک NFPA نیز بر پیشبینی دسترسی برای دمپرهای Fire، Smoke و Combination تأکید دارند.
آیا Fire Damper نیاز به تست دورهای دارد؟
بله، تجهیزات ایمنی حریق نباید بعد از نصب فراموش شوند.
دمپر ممکن است بر اثر:
- گردوغبار
- خوردگی
- تغییر شکل
- آسیب مکانیکی
- خرابی عملگر
- مانع خارجی
نتواند بهدرستی بسته شود.
برنامه بازرسی و تست باید مطابق الزامات پروژه، مقررات محلی و دستورالعمل سازنده انجام شود. NFPA نیز برای Fire و Smoke Damper الزامات بازرسی، تست و نگهداری دورهای را مورد توجه قرار میدهد.
در زمان بازرسی چه چیزهایی بررسی میشوند؟
بسته به نوع دمپر و دستورالعمل پروژه، مواردی مانند زیر ممکن است بررسی شوند:
- باز و بسته شدن آزاد پرهها
- نبود مانع در مسیر
- وضعیت مکانیزم حرارتی
- عملکرد موتور
- شرایط اتصال
- سلامت فریم
- دسترسی مناسب
- نصب صحیح
- وضعیت کانال اطراف دمپر
اگر دمپر ترکیبی Smoke/Fire باشد، تست سیستم کنترل و عملگر نیز اهمیت دارد.
آیا میتوان بعد از نصب کانال Fire Damper اضافه کرد؟
از نظر اجرایی در بعضی پروژهها ممکن است اصلاح سیستم امکانپذیر باشد، اما اضافه کردن Fire Damper پس از تکمیل ساختمان میتواند بسیار دشوارتر و پرهزینهتر از پیشبینی آن در مرحله طراحی باشد.
ممکن است نیاز به:
- باز کردن سقف
- اصلاح کانال
- تغییر بازشوی دیوار
- اجرای Sleeve
- دسترسی جدید
- هماهنگی برق و Fire Alarm
وجود داشته باشد.
بنابراین بهتر است محل دمپرها از مرحله هماهنگی نقشههای معماری، مکانیک و حریق مشخص شود.
Fire Damper چقدر روی افت فشار سیستم تأثیر دارد؟
هر تجهیزی که در مسیر هوا قرار میگیرد میتواند روی مقاومت شبکه اثر بگذارد.
Fire Damper نیز در حالت باز دارای سطح عبور مشخصی است.
در سیستمهایی با دبی بالا، انتخاب ابعاد و مدل مناسب اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اما برخلاف دمپرهای بالانس، هدف اصلی Fire Damper تنظیم دبی هوا نیست؛ این محصول ابتدا یک تجهیز ایمنی است.
آیا Fire Damper را میتوان برای بالانس کانال استفاده کرد؟
بهطور کلی بهتر است وظایف تجهیزات از یکدیگر تفکیک شوند.
برای تنظیم جریان معمولاً از دمپرهای مخصوص بالانس یا Volume Control Damper استفاده میشود.
Fire Damper باید مطابق نقش ایمنی خود مورد استفاده قرار گیرد.
در صورتی که محصول مشخصی چند عملکرد دارد، باید ویژگیهای آن صراحتاً در مدارک و تأییدیه محصول ذکر شده باشد.
مهمترین اشتباهات در انتخاب و نصب دمپر ضد حریق
اشتباه گرفتن Fire Damper با Smoke Damper
Fire Damper ساده الزاماً برای کنترل نشت دود طراحی نشده است.
انتخاب مدل استاتیک برای سیستم دارای جریان فعال
اگر فن هنگام حریق همچنان کار میکند، باید مشخص شود دمپر برای شرایط Dynamic مناسب است.
انتخاب صرفاً بر اساس ابعاد کانال
نوع دیوار، جهت نصب، ریتینگ و شرایط جریان نیز مهم هستند.
تغییر جزئیات نصب
محصول دارای تأییدیه باید مطابق دستورالعمل همان سازنده نصب شود.
نداشتن دسترسی برای سرویس
دمپر باید در آینده قابل بررسی و تست باشد.
خرید صرفاً براساس قیمت
در تجهیزات ایمنی، انطباق محصول با الزامات طراحی اهمیت بیشتری از تفاوت جزئی قیمت دارد.
هنگام سفارش دمپر ضد حریق چه اطلاعاتی لازم است؟
پیش از سفارش بهتر است موارد زیر مشخص باشند:
- ابعاد کانال
- محل نصب
- عمودی یا افقی بودن نصب
- نوع جداکننده
- درجه مقاومت حریق مورد نیاز
- Static یا Dynamic بودن سیستم
- دبی و فشار کانال
- نیاز یا عدم نیاز به کنترل دود
- نوع اکچویتور در صورت نیاز
- الزامات استاندارد و گواهی پروژه
بدون این اطلاعات انتخاب محصول بیشتر به حدس شبیه خواهد بود.
Fire Damper بخریم یا Fire/Smoke Damper؟
پاسخ از روی نام ساختمان مشخص نمیشود.
باید مشخص شود طراحی در آن نقطه چه چیزی را الزام کرده است:
محدود کردن حریق؟
محدود کردن دود؟
یا هر دو؟
اگر فقط حفاظت در برابر گسترش آتش مورد نیاز باشد، Fire Damper متناسب با الزامات پروژه ممکن است کافی باشد.
اگر کنترل دود نیز لازم باشد، Smoke Damper یا Combination Fire/Smoke Damper باید بررسی شود. UL نیز این سه گروه را بهصورت جداگانه تعریف میکند.
مقایسه Fire Damper، Smoke Damper و Fire/Smoke Damper
| نوع دمپر | وظیفه اصلی | روش عملکرد متداول | کاربرد |
|---|---|---|---|
| Fire Damper | محدود کردن گسترش حریق | واکنش حرارتی | جداکنندههای مقاوم در برابر حریق |
| Smoke Damper | محدود کردن حرکت دود | عملگر و سیستم تشخیص/کنترل | موانع و سیستمهای کنترل دود |
| Fire/Smoke Damper | کنترل حریق و دود | عملکرد ترکیبی | محل نیاز به هر دو حفاظت |
نوع واقعی محصول باید براساس طراحی حریق و مقررات پروژه انتخاب شود.
قیمت دمپر ضد حریق به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت این محصول میتواند تحت تأثیر عوامل مختلف باشد:
- ابعاد
- جنس بدنه
- ضخامت ورق
- نوع مکانیزم
- Static یا Dynamic بودن
- وجود موتور
- مشخصات اکچویتور
- نوع فیوز حرارتی
- Fire یا Fire/Smoke بودن
- گواهیها و ریتینگهای مورد نیاز
باشد.
به همین دلیل هنگام استعلام بهتر است تمام تولیدکنندگان براساس یک مشخصات فنی یکسان قیمت ارائه دهند.
مقایسه یک Fire Damper ساده با یک Combination Fire/Smoke Damper موتوری از نظر قیمت مقایسه دقیقی نیست.
پرسشهای متداول درباره دمپر ضد حریق
دمپر ضد حریق چه زمانی بسته میشود؟
در Fire Damperهای متداول، بسته شدن میتواند با فعال شدن مکانیزم حرارتی انجام شود. مکانیزم دقیق به مدل محصول بستگی دارد.
آیا دمپر ضد حریق جلوی دود را هم میگیرد؟
Fire Damper معمولی الزاماً برای محدود کردن نشت دود ارزیابی نشده است. برای کنترل دود باید Smoke Damper یا Fire/Smoke Damper متناسب با طراحی پروژه بررسی شود.
دمپر ضد حریق کجا نصب میشود؟
معمولاً در محلهای مشخصی که کانال یا بازشوی انتقال هوا از جداکننده دارای مقاومت حریق عبور میکند. محل دقیق توسط ضوابط و طراحی پروژه مشخص میشود.
تفاوت Static و Dynamic Fire Damper چیست؟
Static برای سیستمهایی است که جریان HVAC در زمان حریق متوقف میشود؛ Dynamic برای شرایطی طراحی شده که جریان یا فشار فن هنگام بسته شدن دمپر همچنان وجود دارد.
آیا Fire Damper به برق نیاز دارد؟
همه مدلها خیر. برخی با مکانیزم حرارتی کار میکنند، در حالی که بعضی مدلها یا دمپرهای ترکیبی دارای اکچویتور هستند.
آیا میتوان دمپر معمولی را جای Fire Damper نصب کرد؟
خیر؛ در نقاط دارای الزامات ایمنی باید محصول دارای نوع، ریتینگ و مشخصات مورد نیاز طراحی انتخاب شود.
جمعبندی
دمپر ضد حریق یا Fire Damper یکی از اجزای مهم حفاظت حریق در شبکههای HVAC است. زمانی که کانال از یک جداکننده دارای مقاومت حریق عبور میکند، بازشوی ایجادشده باید مطابق طراحی پروژه حفاظت شود و Fire Damper میتواند یکی از تجهیزات مورد استفاده برای این منظور باشد.
در شرایط عادی دمپر اجازه عبور هوا را میدهد، اما هنگام فعال شدن مکانیزم حریق، تیغهها بسته شده و مسیر کانال محدود میشود. به این ترتیب احتمال انتقال شعله از طریق بازشوی سیستم تهویه کاهش پیدا میکند.
با این حال نکته مهم این است که Fire Damper معمولی با Smoke Damper تفاوت دارد. اگر هدف پروژه کنترل حرکت دود نیز باشد، باید محصول مخصوص Smoke یا مدل ترکیبی Fire/Smoke انتخاب شود.
در انتخاب دمپر ضد حریق باید مواردی مانند محل نصب، درجه حفاظت، ابعاد، Static یا Dynamic بودن سیستم، جهت نصب، دبی و فشار هوا، نوع اکچویتور و نیاز به کنترل دود بررسی شوند.
همچنین نصب صحیح، دسترسی مناسب برای سرویس و انجام بازرسیهای دورهای به اندازه انتخاب خود محصول اهمیت دارد.
Fire Damper را نباید صرفاً یک قطعه فلزی در شبکه کانال دانست؛ این تجهیز بخشی از استراتژی ایمنی حریق ساختمان است و باید همراه با سیستم اعلام حریق، معماری زونبندی حریق، کنترل دود و طراحی HVAC بررسی شود. در پروژههای واقعی، مشخصات نهایی و محل نصب باید مطابق مقررات محلی، اسناد طراحی حریق، دستورالعمل سازنده و نظر مرجع ذیصلاح پروژه تعیین شود.
